วันอาทิตย์ที่ 25 ธันวาคม พ.ศ. 2559

สุภาษิต สำนวนไทย


(ก่อนค้นหา ให้คลิก "อ่านเพิ่มเติม" เพื่อคลี่ตารางออกก่อน
ท่านสามรถค้นหาเป็นคำก็ได้ - ไม่จำเป็นต้องพิมพ์ทั้งประโยค)

คำสุภาษิต/สำนวนไทยพร้อมความหมาย
หมวด ก.
สำนวน สุภาษิตความหมาย
ก ข ไม่กระดิกหูสอนไม่จำ เรียนเขียนอ่านแล้ว ไม่รู้เรื่อง อ่านไม่ออกเขียนไม่ได้
กงเกวียนกำเกวียนเวรสนองเวร กรรมสนองกรรม ทำอะไรกับใครไว้ ย่อมได้รับผลกรรมนั้น
กบในกะลาครอบผู้มีประสบการณ์และความรู้น้อย แต่สำคัญตนว่ามีความรู้มาก
กรวดน้ำคว่ำขัน (คว่ำกะลา)ตัดขาดไม่เกี่ยวข้องด้วย
กระเชอก้นรั่วใช้จ่ายเงินสุรุ่ยสุร่าย ไม่ประหยัด ไม่เก็บหอมรอมริบ
กระดังงาลนไฟใช้เปรียบเทียบผู้หญิงที่เคย ผ่านการมีสามีหรือ แต่งงานมาแล้ว ย่อมรู้จักวิธีเอาอกเอาใจ ปรนนิบัติดูแลเอาใจใส่ ให้แก่ผู้ชายได้ดีกว่า ผู้หญิงที่ยังไม่เคยผ่านประสบการณ์ การแต่งงานมาก่อน
กระดี่ได้น้ำอาการแสดงความดีอกดีใจ ตื่นเต้นจนตัวสั่น
กระต่ายขาเดียวยืนกรานไม่ยอมรับผิด ฉันไม่ได้ทำ ฉันเปล่านะ
กระต่ายตื่นตูมตื่นตกใจง่าย ยังไม่ทันหาสาเหตุให้ชัดเจนเสียก่อนแล้วโวยวาย ใช้กับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นแล้ว
กระต่ายหมายจันทร์ผู้ชายที่หมายปองหญิงสูงศักดิ์ ฐานะดีกว่าตัวเอง
กระโถนท้องพระโรงบุคคลที่ถูกใคร ๆ รุมใช้อยู่คนเดียว
กลับกลอกเป็นกระบอกจังหันจังหัน = กังหัน ข้อความนี้หมายถึง พูดจาไม่อยู่กับร่องกับรอย เปลี่ยนไปเปลี่ยนมา เชื่อถือไม่ได้ เปรียบเสมือนกระบอกกังหัน ที่หันไปหันมาแล้วแต่ว่ากระแสลมจะพัดมาทางไหน
กลับเนื้อกลับตัวเลิกทำความชั่ว แล้วมาประพฤติตัวเป็นคนดี
กลับหน้ามือเป็นหลังมือเปลี่ยนแปลงจากเดิมไปอย่างตรงกันข้าม
กล้านักมักบิ่นกล้าเกินไปมักจะเกิดอันตรายได้
กลืนไม่เข้า คายไม่ออกหมดหนทางที่จะทำหรือไม่รู้จะทำอย่างไรดีหรือ เป็นการทำให้ตัดสินใจไม่ถูก เพราะจะไม่ทำลงไปก็ไม่ดี ทำลงไปก็ไม่ดีเป็นการยากที่จะตัดสินใจทำลงไปได้ง่าย
กวนน้ำให้ขุ่นทำเรื่องราวที่สงบอยู่แล้วให้เกิดวุ่นวายขึ้นมา
กว่าถั่วจะสุกงาก็ไหม้ทำงาน 2 อย่าง แบบลังเลใจ แก้ปัญหาไม่ทันท่วงทีต้องเสียงานไป 1 อย่าง
ก่อร่างสร้างตัวทำงานหาเงินเป็นกอบเป็นกำ ตั้งเนื้อตั้งตัวได้เป็นหลักฐาน
กาคาบพริกคนผิวดำที่ชอบแต่งตัวด้วยเสื้อผ้าสีแดง
กำขี้ดีกว่ากำตดได้มาบ้างดีกว่าไม่ได้อะไรเลย
กำปั้นทุบดินลักษณะการตอบที่ไม่ได้ให้ข้อมูลที่ผู้ถามต้องการรู้ เช่น ฉันถามว่า “ทำไมนาฬิกาไม่เดิน” เขาตอบแบบกำปั้นทุบดินว่า “เพราะมันตายน่ะซิ”
กำแพงมีหูประตูมีช่อง / กำแพงมีหูประตูมีตาจะพูดอะไรต้องระวัง อาจมีคนรู้ได้
กิ่งทองใบหยกชายหนุ่ม หญิงสาวเหมาะสมกันดีที่จะแต่งงาน
กิ้งก่าได้ทองคนที่ได้ลาภยศแล้วทะนงตนลืมฐานะเดิม
กินที่ลับไขที่แจ้งเอาความลับหรือเอาเรื่องที่ทำกันที่ลับมาเปิดเผยให้คนเขารู้
กินน้ำใต้ศอกจำต้องยอมเป็นรองเขา, ไม่เทียมหน้าเทียมตาเท่า, (มักหมายถึงเมียน้อยที่ต้องยอมลงให้แก่เมียหลวง).
กินน้ำพริกถ้วยเก่าอยู่กับเมียคนเดิม
กินน้ำไม่เผื่อแล้งมีเงิน มีของก็ใช้ถลุงเสียจนหมด ไม่ห่วงอนาคตข้างหน้า
กินน้ำเห็นปลิงตะขิดตะขวงใจ รู้สึกไม่สบายใจที่จะทำอะไรสักอย่าง เพราะรู้สึกว่าอาจจะไม่ดี เปรียบเสมือนกับ จะกินน้ำแต่เห็นปลิงอยู่ในน้ำนั้น
กินบนเรือนขี้บน/รดหลังคาคนเนรคุณอาศัยบ้านเขาหรือเขาให้ความช่วยเหลือแต่กลับทำความบัดซบให้
กินปูนร้อนท้องทำอาการมีพิรุธขึ้นเอง แสดงอาการเดือดร้อนขึ้นเอง
กินเหมือนหมู อยู่เหมือนหมาเละเทะไม่เป็นระเบียบเรียบร้อย
เก็บเบี้ยใต้ถุนร้านเก็บเล็กผสมน้อย เก็บส่วนเล็กส่วนน้อยจนเป็นรูปเป็นร่างเป็นกอบเป็นกำ
เกลียดตัวกินไข่ เกลียดปลาไหลกินน้ำแกงเกลียดตัวเขา แต่อยากได้ผลประโยชน์จากเขา
เกลือจิ้มเกลือแก้แค้นให้สาสมกับที่ทำไว้ ไม่ยอมเสียเปรียบกัน
เกลือเป็นหนอนญาติมิตร สามีภรรยา บุตรธิดา เพื่อนร่วมงาน หรือคนในบ้านที่คิดทรยศ หนอนบ่อนไส้
เกี่ยวแฝกมุงป่าทำอะไรเกินกำลังความสามารถของตัว
แกว่งเท้าหาเสี้ยนอยู่ดีไม่ว่าดี ไปหาเรื่องเดือดร้อนใส่ตัว
ใกล้เกลือกินด่างมองข้ามหรือไม่รู้ค่าของดี ที่อยู่ใกล้ตัวซึ่งจะเป็นประโยชน์แก่ตน กลับไปแสวงหาสิ่งอื่น ที่ด้อยกว่า
ไก่แก่แม่ปลาช่อนหญิงมีอายุมาก มีมารยามาก เล่ห์เหลี่ยมมาก จัดจ้าน
ไก่ได้พลอยได้สิ่งที่มีค่าแต่ไม่รู้คุณค่า สำนวนที่มีความหมายเดียวกัน คือ วานรได้แก้ว
ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่ต่างฝ่ายต่างรู้ความลับของกันและกัน
ไกลปืนเที่ยงไม่ค่อยรู้ความเป็นไปของโลก เพราะอยู่ห่างไกลความเจริญ
หมวด ข.-จ.
สำนวน สุภาษิตความหมาย
ขนทรายเข้าวัดหาประโยชน์ให้ส่วนรวม
ขนมผสมน้ำยาพอดีกัน จะว่าข้างไหนดีกว่ากันไม่ได้
ขนหน้าแข้งไม่ร่วงไม่กระทบกระเทือนถึงเดือดร้อน
ขมิ้นกับปูนคนสองคนที่ไม่ลงรอยกัน หรือรสนิยมเข้ากันไม่ได้ เมื่ออยู่ใกล้กันก็มักจะมีปัญหากระทบกระทั่งหรือทะเลาะกัน
ข่มเขาโคขืนให้กินหญ้าบังคับขืนใจผู้อื่นให้ทำตามที่ใจเราปรารถนา
ขว้างงูไม่พ้นคอทำอะไรก็ตาม ผลร้ายย้อนกลับมาสู่ตัวเอง
ขวานผ่าซากพูดจาตรง ๆ ไม่เกรงใจใคร
ขายผ้าเอาหน้ารอดยอมเสียสละของสำคัญของตนเพื่อรักษาชื่อเสียงตนเอาไว้
ขิงก็รา ข่าก็แรงต่างไม่ยอมลดละกัน
ขี่ช้างจับตั๊กแตนลงทุนมาก แต่กลับได้ผลนิดหน่อย
ขุนนางใช่พ่อแม่ หินแง่ใช่ตายายไม่ควรไว้วางใจใคร ถ้าไม่ใช่ พ่อ แม่ ปู่ ย่า ตา ยาย ญาติพี่น้อง
ขุดด้วยปาก ถากด้วยตาเหยียดหยามทั้งวาจา และสายตามองแบบดูถูก
ขุดบ่อล่อปลาทำกลอุบายให้เขาเชื่อเพื่อหวังผลประโยชน์
เข็นครกขึ้นภูเขาทำงานที่ยากลำบากต้องใช้ความเพียรพยายามและอดทนมาก
เข้าด้ายเข้าเข็มกำลังคับขันเวลากำลังสำคัญ ถ้าพลาดหรือมีอะไรมาขัดจังหวะจะเสียการ
เข้าตามตรอก ออกตามประตูทำตามขนบธรรมเนียมประเพณี ส่วนใหญ่หมายถึงการแต่งงาน
เข้าเถื่อนอย่าลืมพร้าให้รอบคอบ อย่าประมาท
เข้าเมืองตาหลิ่ว ต้องหลิ่วตาตามทำตัวให้เหมาะกับสภาพแวดล้อมที่คนในสังคมนั้นเขาทำกัน
เขียนด้วยมือลบด้วยตีนยกย่องแล้วกลับทำลายในภายหลัง
เขียนเสือให้วัวกลัวหลอก ขู่ ให้ฝ่ายตรงข้ามเสียขวัญหรือเกรงขาม
ไข่ในหินของที่ต้องระมัดระวังทะนุถนอมอย่างยิ่ง
คดในข้อ งอในกระดูกมีสันดานคดโกง
คนรักเท่าผืนหนัง คนชังเท่าผืนเสื่อคนรักมีน้อย คนชังมีมาก
คบคนให้ดูหน้า ซื้อผ้าให้ดูเนื้อจะคบเพื่อนต้องพิจารณาให้ดีเสียก่อน
คลื่นกระทบฝั่งเรื่องราวเกิดขึ้นแล้วก็เงียบหายไปในที่สุด
คลุมถุงชนการแต่งงานที่เจ้าบ่าวเจ้าสาว ต่างไม่ได้รักกันมาก่อน โดนผู้ใหญ่จับแต่ง
คมในฝักมีความรู้ความสามารถ แต่เมื่อยังไม่ถึงเวลา ก็ไม่แสดงออกมาให้เห็น
คว้าน้ำเหลวไม่ได้ผลตามต้องการ
ความรู้ท่วมหัว เอาตัวไม่รอดมีความรู้มากแต่ไม่รู้จักใช้ความรู้ให้เป็นประโยชน์
คอขาดบาดตายร้ายแรงถึงอาจต้องสูญเสียชีวิตได้ เกิดเหตุร้ายแรง ถึงขั้นอันตรายอาจถึงกับเสียชีวิต หรือเป็นเรื่องใหญ่มาก
คอเป็นเอ็นขึ้นเสียงเถียงโต้อย่างไม่ยอมลดละ เถียงเก่ง ไม่ยอมลดราวาศอก
คอหอยกับลูกกระเดือกเข้ากันได้ดีแยกกันไม่ออกสนิทสนมกัน
คางคกขึ้นวอคนจนพอได้ดีขึ้นมา ก็ลืมตัว
คาหนังคาเขาจับได้ในขณะที่กำลังทำผิดหรือพร้อมกับของกลาง
โคแก่ชอบกินหญ้าอ่อนชายแก่ชอบหญิงเอ๊าะๆ เป็นเมีย
ฆ้องปากแตกเก็บความลับไม่อยู่ ชอบนำความลับของคนอื่นไปโพนทะนา
ฆ่าควายอย่าเสียดายพริก/ฆ่าควายอย่าเสียดายเกลือจะทำการใหญ่ ไม่ควรตะหนี่ค่าใช้จ่ายที่จำเป็นต้องจ่าย ไม่เช่นนั้นอาจเสียการใหญ่ได้ เปรียบเหมือนฆ่าควายทั้งตัวเพื่อจะปรุงอาหารมากๆ ก็อย่าเสียดายพริกที่จะต้องใช้แกงหรือผัด มิฉะนั้นอาหาร จะเสียรสเพราะ เนื้อควายไม่ได้สัดส่วนกับพริกแกง ทำให้รสชาติไม่อร่อย หรือใส่เกลือน้อย ทำให้เนื้อควายเน่าเสีย แทนที่จะได้เนื้อเค็มที่ดี ก็ไม่ได้ เกลือราคาถูกกว่าเนื้อควายมาก
งมเข็มในมหาสมุทรค้นหาสิ่งที่ยากจะค้นหาได้
งอมืองอตีนเกียจคร้าน ไม่สนใจขวนขวายการทำงาน
เงยหน้าอ้าปาก / ลืมตาอ้าปากมีฐานะดีขึ้นกว่าเดิม
จองหองพองขนเย่อหยิ่ง อวดดี ทะนงตน หรือ ไม่รู้จักบุญคุณ ด้วยการแสดงอาการ ลบหลู่ผู้มีพระคุณ
จับงูข้างหางทำสิ่งที่เสี่ยงต่ออันตราย
จับแพะชนแกะทำอย่างขอไปที ไม่ได้อย่างนี้ก็เอาอย่างนั้นเพื่อให้เสร็จๆ ไป
จับปลาสองมือต้องการเอาให้ได้ทั้งสองอย่าง, เสี่ยงทำการสองอย่างพร้อม ๆ กัน ซึ่งอาจไม่สำเร็จทั้งคู่
จับเสือมือเปล่าหาผลประโยชน์โดยตัวเองไม่ลงทุน
จุดไต้ตำตอพูดหรือทำบังเอิญไปโดนเจ้าของเรื่องโดยผู้พูดนั้นไม่รู้ตัว
แจงสี่เบี้ยอธิบายละเอียดชัดแจ้ง
หมวด ช.-ด.
สำนวน สุภาษิตความหมาย
ชนักติดหลัง ความชั่วหรือความผิดที่ยังติดตัวอยู่
ชักน้ำเข้าลึก ชักศึกเข้าบ้านชักนำศัตรูเข้าบ้าน
ชักใบให้เรือเสียพูดหรือขวางให้การสนทนาออกนอกเรื่อง
ชักแม่น้ำทั้งห้าพูดจาหว่านล้อม ยกยอคนอื่นว่าเขาดีเลิศ เพื่อเราจะได้สมปรารถนา
ชักหน้าไม่ถึงหลังมีรายได้ไม่พอกับรายจ่าย
ชั่วช่างชี ดีช่างสงฆ์พระสงฆ์จะประพฤติตัวอย่างไรก็เรื่องของท่าน ท่านก็ได้รับผลกรรมเอง
ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม / ช้า ๆ ได้พร้าสองเล่มงามค่อยๆคิด ค่อยๆทำ พิจารณาให้ดี รอบคอบ เดี๋ยวจะสัมฤทธิ์ผลเอง
ช้างตายทั้งตัว เอาใบบัวมาปิดความผิดร้ายแรงที่คนรู้ทั่วกันแล้ว จะปิดอย่างไรก็ไม่มิด
ชิงสุกก่อนห่ามทำสิ่งที่ยังไม่สมควรแก่วัน หรือยังไม่ถึงเวลา (มักหมายถึงการลักลอบได้เสียกันก่อนแต่งงาน)
ชี้นกบนปลายไม้หวังในสิ่งที่อยู่ไกลตัว มันเป็นไปได้ยาก
ชุบมือเปิบฉวยเอาผลประโยชน์ของผู้อื่น โดยตัวเองไมได้ลงทุนลงแรง
ซื่อเหมือนแมวนอนหวดทำเป็นซื่อ ๆ
ซื้อควายหน้านา ซื้อผ้าหน้าตรุษ / ซื้อควายหน้านา ซื้อผ้าหน้าหนาวซื้อของไม่คำนึงถึงกาลเวลาย่อมได้ของแพง ทำอะไรไม่เหมาะกับกาลเวลา ย่อมได้รับความเดือดร้อน
หมวด ฒ.-ต.
สำนวน สุภาษิตความหมาย
เฒ่าหัวงูคนแก่หรือคนมีอายุมากที่มีเล่ห์เหลี่ยมหรือกลอุบาย หลอกเด็กผู้หญิงในทางกามารมณ์
ดีดลูกคิดรางแก้วคิดถึงผลได้ ผลดีอย่างเดียว
ดูช้างให้ดูหาง ดูนางให้ดูแม่, ดูวัวให้ดูหาง ดูนางให้ดูแม่ให้รู้จักพิจารณาลักษณะบุคคลหรือผู้หญิงที่จะเลือกเป็นคู่ครอง
เด็ดดอกไม้ร่วมต้น เคยทำบุญกุศล ร่วมกันมา แต่ชาติก่อน จึงมาอยู่ร่วมกัน ในชาตินี้
เดินตามหลังผู้ใหญ่ หมาไม่กัดประพฤติตามอย่างผู้ใหญ่ย่อมปลอดภัย
ได้ทีขี่แพะไล่ซ้ำเติมเมื่อผู้อื่นเพลี่ยงพล้ำ
ตกกะไดพลอยโจนจำเป็นต้องเข้าไปเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อไม่มีทางเลี่ยง
ตกน้ำไม่ไหล ตกไฟไม่ไหม้ ตกอยู่ในที่คับขันอย่างไรก็ไม่เป็นอันตราย
ตบมือข้างเดียวไม่ดังทำอะไรฝ่ายเดียวไม่เกิดผล
ตักน้ำรดหัวตอแนะนำเท่าไร พร่ำสอนเท่าไร ก็ไม่ได้ผล
ตักน้ำใส่กะโหลก ชะโงกดูเงาให้รู้จักฐานะของตนและเจียมตัว
ตักบาตรอย่าถามพระจะให้อะไรแก่คนอื่น อย่าไปถามเขาว่าเอาไหม อยากได้ไหม
ตัดไฟต้นลม/ตัดไฟแต่ต้นลม/ตัดไฟหัวลมตัดต้นเหตุเพื่อไม่ให้เหตุการณ์ลุกลามต่อไป
ตัดไม้ข่มนามทำพิธีทางไสยศาสตร์ ก่อนออกสงคราม โดยหาไม้ที่มีชื่อเหมือน หรือสำเนียงคล้าย ชื่อข้าศึกมาตัดให้ขาด เพื่อเอาชัย
ตัดหางปล่อยวัดตัดขาดไม่เกี่ยวข้อง
ตาบอดคลำช้างคนที่รู้อะไรด้านเดียว แล้วเข้าใจแต่อย่างนั้น สิ่งนั้น
ตาบอดได้แว่นคนที่มีสิ่งที่ตัวเองใช้ประโยชน์ไม่ได้ มักใช้คู่กับ หัวล้านได้หวี
ตาบอดสอดตาเห็นอวดรู้ในเรื่องที่ตนไม่รู้
ตาลยอดด้วนคนที่ไม่มีหนทางทำมาหากินคนไม่มีบุตรสืบสกุล
ตำข้าวสารกรอกหม้อทำพอให้เสร็จไปแค่ครั้งหนึ่ง ๆ พอพรุ่งนี้จะเอา ค่อยทำใหม่
ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำเสียทรัพย์โดยไม่ได้รับประโยชน์อะไร
ติเรือทั้งโกลนติพล่อย ๆ ตำหนิในสิ่งที่เขายังทำไม่เสร็จ
โกลนเรือยาว
ภาพจากเว็บคลองอู่ตะเภา http://www.khlong-u-taphao.com/
ตีงูให้กากินทำสิ่งที่ตนควรจะได้รับประโยชน์ แต่กลับไม่ได้ ตกอยู่กับผู้อื่นซะเนี่ย
ตีงูให้หลังหักทำสิ่งใดแก่ศัตรูไม่เด็ดขาดจริงจัง ย่อมได้รับผลร้ายภายหลัง
ตีตนก่อนไข้/ตีตนไปก่อนไข้/ตีตนตายก่อนไข้กังวลทุกข์ร้อนก่อน ในเรื่องที่ยังไม่เกิดขึ้น
ตีนถีบปากกัด / ปากกัดตีนถีบมานะพยายามทำงานทุกอย่างเพื่อปากท้อง โดยไม่ห่วงคำนึงถึงความลำบาก
ตีป่าให้เสือกลัวขู่ให้กลัว
ตีวัวกระทบคราดโกรธคนหนึ่งแต่ทำอะไรเขาไม่ได้ก็เลยรังควานอีกคนที่ตนเองสามารถทำได้
ตีสองหน้าทำให้ทั้งสองฝ่ายต่างเข้าใจว่าเป็นพวกตน
ตื่นแต่ดึก สึกแต่หนุ่มเร่งรัดเกินไปในเวลาที่ยังไม่เหมาะสม
เต่าใหญ่ไข่กลบการที่ทำอะไรลงไปแล้วพยายามจะกลบเกลื่อนความผิดไม่ให้คนอื่นไดรับทราบ
ที่มาของสํานวน เปรียบเปรยถึงเต่าตนุ เวลาวางไข่ จะขึ้นมาบนหาดทราบแล้วคุ้ยพื้นทรายให้เป็นหลุมแล้ววางไข่ลงไป จากนั้นก็จะคุ้ยทรายกลบลงไปเพื่อป้องกันการพบเจอของสัตว์ร้ายอื่นๆ
เตี้ยอุ้มค่อมคนจนแต่รับเลี้ยงดูคนที่ต่ำต้อยจนเหมือนกัน
แตงร่มใบมีผิวเป็นนวลใยในวัยสาว
หมวด ถ.-ป.
สำนวน สุภาษิตความหมาย
ถ่มน้ำลายรดฟ้าประทุษร้ายต่อสิ่งที่สูงกว่าตน ตัวเองย่อมได้รับผลร้าย
ถอนรากถอนโคนทำลายให้สิ้นเสี้ยนหนาม
ถอดเขี้ยว ถอดเล็บเลิกแสดงฤทธิ์เดชอำนาจอีก
ถอยหลังเข้าคลองหวนกลับไปหาแบบเดิม ๆ ล้าสมัย
ถี่ลอดตาช้าง ห่างลอดตาเล็นดูเหมือนจะรอบคอบถี่ถ้วน แต่รอบคอบไม่จริง
ถึงพริกถึงขิงการโต้ตอบที่รุนแรง ของทั้งสองฝ่าย
เถรส่องบาตรคนที่ทำอะไรตามเขาทั้ง ๆ ที่ไม่รู้เรื่องราว
ท่าดีทีเหลวมีท่าทางดี แต่ทำอะไรไม่ได้เรื่อง.
ทำนาออมกล้า ทำปลาออมเกลือทำการสิ่งใด ถ้ากลัวหมดเปลืองย่อมไม่ได้ผล
นกไร้ไม้โหดเป็นสำนวนเก่า ประกอบด้วยคำว่า นก ไร้ ไม้ และโหด คำว่า ไร้ และ โหด มีความหมายอย่างเดียวกันว่า ไม่มี นกไร้ไม้โหด หมายความว่า ไม่มีนกเพราะต้นไม้ไม่มีใบ สำนวนนี้มีที่มาจาก การสังเกตว่า ต้นไม้ที่ไม่มีใบ เหล่านกกา ก็จะไม่มาเกาะอาศัย ไม่มาทำรัง คำว่า นกไร้ไม้โหด นำมาใช้เปรียบกับบุคคล ที่สิ้นอำนาจวาสนา หรือตกอับ ไม่สามารถให้คุณ หรือเป็นที่พึ่งพาอาศัย แก่ใครได้แล้ว จะไม่มีใครมานอบน้อม มาฝากตัวให้ใช้สอย เหมือนเช่นเคย เช่น เขาเกษียณอายุราชการแล้ว ไม่มีอำนาจ ไม่มีบารมี จึงไม่มีผู้มานอบน้อม เป็นนกไร้ไม้โหด
นกสองหัวทำตัวเข้ากับทั้ง 2 ฝ่ายที่เขาไม่ถูกกัน โดยหวังประโยชน์เพื่อตน
นมยานกลิ้งอกมีความจำเป็นบังคับให้ต้องตกอยู่ในความเดือดร้อน จะปัดออกไปก็ไม่พ้นตัว ไม่สามารถสลัดออกไปได้
นายว่าขี้ข้าพลอยพลอยพูดผสมโรงติเตียนผู้อื่นตามเจ้านาย
น้ำขุ่นอยู่ข้างใน น้ำใสอยู่ข้างนอก/น้ำขุ่นไว้ใน น้ำใสไว้นอกแม้จะไม่พอใจหรือโกรธฉุนเฉียวมากก็ต้องยิ้มแย้มแจ่มใสไว้ หรือการเก็บความไม่พอใจไว้ในใจ แสดงออกให้คนเห็นว่ายังเป็นมิตรกันอยู่
น้ำขึ้นให้รีบตักมีโอกาสดีก็ควรรีบทำ
น้ำซึมบ่อทรายรายได้เพิ่มเข้ามาเรื่อย ๆ ทีละเล็กทีละน้อย
น้ำท่วมทุ่ง ผักบุ้งโหรงเหรงพูดมากได้สาระน้อย
น้ำท่วมปากพูดไม่ได้ เกรงจะมีภัยแก่ตนหรือผู้อื่น
น้ำมาปลากินมด น้ำลดมดกินปลาโอกาสของใครคนนั้นก็จะกระทำการได้เปรียบกว่าอีกฝ่าย แต่เมื่อถึงโอกาสของอีกฝ่าย ฝ่ายนั้นก็จะได้เปรียบบ้างเช่นกัน
น้ำร้อนปลาเป็น น้ำเย็นปลาตายคำพูดที่ไพเราะอ่อนหวาน ซึ่งถูกใจผู้ฟัง แต่อาจเป็นโทษเป็นภัยได้ และคำพูดที่ตรงไปตรงมา แบบขวานผ่าซาก อาจไม่ถูกใจผู้ฟัง แต่ไม่เป็นพิษเป็นภัย
น้ำลดตอผุดเมื่อหมดอำนาจ ความชั่วที่ทำไว้ก็ปรากฎ
น้ำลอดใต้ทรายหมายถึง การกระทำบางสิ่งบางอย่างที่เป็นไปอย่างลับๆ ไม่มีผู้รู้เห็น
นํ้าสั่งฟ้า ปลาสั่งฝนสั่งเสียเป็นครั้งสุดท้าย ทําการอันใดที่เป็นสิ่งสําคัญเพื่อไว้อาลัยก่อนจากไป บางทีพูดว่า ฝนสั่งฟ้า ปลาสั่งหนอง
เนื้อเต่ายำเต่านำเอาทรัพย์สินส่วนที่เป็นกำไรหรือดอกเบี้ยกลับไปลงทุนต่อไปอีกโดยไม่ต้องใช้ทุนเดิม.
บนข้าวผี ตีข้าวพระขอร้องให้เทวดาผีสางนางไม้ช่วยโดยการบน
บอกหนังสือสังฆราชสอนสิ่งที่เขารู้ดีอยู่แล้ว
เบี้ยบ้ายรายทางเงินที่ต้องใช้จ่าย หรือเสี่ยไปเรื่อย ๆ ในขณะทำธุรกิจให้สำเร็จ
ปลาติดร่างแห (ติดหลังแห)คนที่พลอยรับเคราะห์กรรมกับคนอื่น ทั้ง ๆ ที่ไม่ได้มีส่วนพัวพัน
ปล้ำผีลุกปลุกผีนั่งการพยายามสร้างเรื่อง ทำให้เกิดเรื่องราวขึ้นมา หรือทำเรื่องที่จบไปแล้ว ให้กลับมีเรื่องมีราวขึ้นมาใหม่
ปากปราศรัย ใจเชือดคอพูดดีแต่ใจคิดร้าย
ปากว่าตาขยิบพูดอย่างหนึ่งแต่ทำอีกอย่างหนึ่ง ปากกับใจไม่ตรงกัน
ปากหวานก้นเปรี้ยวพูดจาอ่อนหวาน แต่ไม่จริงใจ
ปิดทองหลังพระทำดีแต่ไม่มีใครยกย่อง เพราะมองไม่เห็นคุณค่า
ไปไหนมา สามวาสองศอกถามอย่างหนึ่ง ตอบไปอีกอย่างหนึ่ง
หมวด ผ.-ย.
สำนวน สุภาษิตความหมาย
ผักชีโรยหน้าทำความดีเพียงผิวเผิน
ผัวหาบ เมียคอนช่วยกันทำมาหากินทั้งผัวและเมีย
ผีซ้ำด้ำพลอยถูกซ้ำเติม เมื่อพลาดพลั้งหรือเมื่อคราวเคราะห์ร้าย
ผีถึงป่าช้าต้องยอมทำ เพราะจำใจหรือไม่มีทางเลือก
ผู้ดีแปดสาแหรกหมายถึง คนที่ทำกรีดกรายเอาอย่างผู้ดี
ฝนตกไม่ทั่วฟ้าให้หรือแจกจ่ายอะไรไม่ทั่วถึงกัน
ฝนทั่งให้เป็นเข็มเพียรพยายามสุดความสามารถจนสำเร็จ
ฝนตกไม่ทั่วฟ้าให้หรือแจกจ่ายอะไรไม่ทั่วถึงกัน
ฝนสั่งฟ้า ปลาสั่งหนองสั่งเสียเป็นครั้งสุดท้าย ทําการอันใดที่เป็นสิ่งสําคัญเพื่อไว้อาลัยก่อนจากไป นํ้าสั่งฟ้า ปลาสั่งฝน ก็ว่า
พบไม้งามเมื่อขวานบิ่นพบหญิงสาวที่ถูกใจ เมื่อแก่แล้ว
พออ้าปากก็เห็นลิ้นไก่รู้ทันกัน ไม่มีทางจะโกหก หลอกกันได้
พูดเป็นต่อยหอยพูดฉอด ๆ ไม่หยุดปาก เม้าท์เก่ง
พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทองพูดไปไม่มีประโยชน์ นิ่งเสียดีกว่า สงบสยบความเคลื่อนไหว
มะนาวไม่มีน้ำพูดห้วน ๆ
มะกอกสามตะกร้าปาไม่ถูกพูดจาตลบตะแลงพลิกแพลงไปมาจนจับคำพูดไม่ทัน
มากหมอมากความมากคนก็มากเรื่อง วุ่นวาย ต่างคนต่างก็ถือความคิดตัวเอง
มือถือสาก ปากถือศีลชอบแสดงตัวตนว่าเป็นคนมีศีล มีธรรม แต่ทำความเลวเป็นนิจ
มือห่าง ตีนห่างสุรุ่ยสุร่าย เลินเล่อ สะเพร่า ไม่ระมัดระวัง
ไม่ดูตาม้าตาเรือไม่พิจารณารอบคอบดูให้ดี
ไม่เป็นโล้เป็นพายไม่ได้เรื่องได้ราว, จับจด, ไม่จริงจัง, เช่น ทำงานไม่เป็นโล้เป็นพาย
ไม่รู้จักหัวนอนปลายตีนไม่รู้ว่าบ้านช่องอยู่ไหน เป็นลูกหลานใคร ไม่รู้จักพื้นเพ
ไม่เห็นน้ำตัดกระบอก ไม่เห็นกระรอกก่งหน้าไม้ด่วนตัดสินใจทำอะไรเลยไป ทั้ง ๆ ที่ยังไม่ถึงเวลาอันควร
ไม้ใกล้ฝั่งแก่มาก อายุขัยใกล้ตาย
ไม่หลักปักไม้เลนโลเล ไม่แน่นอน
ยกตนข่มท่านพูดทับถมผู้อื่นแสดงให้เห็นว่าตัวเหนือกว่า
ยกภูเขาออกจากอกโล่งอก หมดวิตกกังวล
ยื่นแก้วให้วานรเอาของมีค่าให้คนที่ไม่รู้จักค่าของสิ่งนั้น
หมวด ร.-ส.
สำนวน สุภาษิตความหมาย
รักยาวให้บั่น รักสั้นให้ต่อรักจะคบกันนาน ๆ ให้ตัดความคิดอาฆาตพยาบาทออกไป รักจะอยู่สั้น ๆ ให้คิดอาฆาต
รีดเลือดกับปูบังคับเอากับผู้ยากจนที่ไม่มีจะให้
เรียบร้อยโรงเรียนจีนเสร็จไปแล้ว เรียบร้อยไปแบบแน่นอนแล้ว หมายความว่าและโดนเก็บไปแล้ว มีที่มาสมัย จอมพล ป.พิบูลสงคราม สั่งตรวจสอบโรงเรียนจีนที่ฝักใฝ่ลัทธิคอมมิวนิสต์ และตรวจยึดเอกสารคอมมิวนิตส์ที่โรงเรียนจีน
ละเลงขนมเบื้องด้วยปากดีแต่พูด เม้าท์ แต่ทำจริง ๆ ทำไม่ได้
ลางเนื้อชอบลางยาของบางสิ่งอาจถูก เข้ากันได้ดี เหมาะกับคนหนึ่ง แต่อาจไม่เหมาะกับอีกคน
ลิงได้แก้วผู้ที่ไม่รู้คุณค่าของสิ่งมีค่าที่ได้มาหรือที่มีอยู่ อีกสำนวนที่มีความหมายเดียวกันคือ วานรได้แก้ว
ลูกขุนพลอยพยักพวกประจบสอพลอ ผู้ที่คอยว่าตามผู้ใหญ่ เจ้านาย
ลูกผีลูกคนจะเอาแน่นอนไม่ได้ มักใช้ในกรณีสำคัญๆ
ลูบหน้าปะจมูกจะทำอะไรเด็ดขาดจริงจังลงไปไม่ได้ เพราะเกรงจะไปกระทบพวกพ้องตัวเอง
เล่นเอาเถิดเจ้าล่ออาการหลบไปมาเพื่อไม่ให้พบ
เลือดข้นกว่าน้ำญาติพี่น้องย่อมดีกว่าคนอื่น
เลือดขึ้นหน้าโกรธมากจนหน้าแดง, โมโห
เลือดเข้าตาฮึดสู้โดยไม่เกรงกลัวเพราะไม่มีทางเลือกหรือเจ็บช้ำน้ำใจเป็นต้น, กล้าทำในสิ่งที่ไม่เคยทำเพราะทนถูกบีบคั้นไม่ไหว
เลือดเดือดโมโหฉุนเฉียวขึ้นมาทันทีทันใด
เลือดร้อนโกรธง่าย, โมโหง่าย
วัวใครเข้าคอกคนนั้นกรรมที่ใครสร้างไว้ ย่อส่งผลให้แก่ผู้นั้น
วานรได้แก้วผู้ที่ไม่รู้คุณค่าของสิ่งมีค่าที่ได้มาหรือที่มีอยู่ อีกสำนวนที่มีความหมายเดียวกันคือ ลิงได้แก้ว
ว่ายน้ำหาจระเข้เสี่ยงเข้าพบทั้ง ๆ ที่รู้ว่าเป็นอันตราย
ศรศิลป์ไม่กินกันไม่ถูกกัน ไม่ลงรอยกัน ไม่ชอบหน้ากัน
สร้างวิมานในอากาศคิดคาดหวัง จะมีจะเป็นอะไรอย่างเลิศลอย
สวรรค์อยู่ในอก นรกอยู่ในใจความสุขที่เกิดจาการทำดี ทำชั่ว อยู่ที่ใจทั้งนั้น
สองฝักสองฝ่ายทำตัวเข้ากับ 2 ฝ่ายที่ไม่ถูกกัน โดยหวังประโยชน์เพื่อตน
สอนจระเข้ให้ว่ายน้ำสอนสิ่งที่เขารู้ดีหรือถนัดอยู่แล้ว
สาวไส้ให้กากินเอาความลับของตน หรือพวกตนไปเผยให้คนอื่นรู้เป็นการประจานตน
สิ้นไร้ไม้ตอกยากไร้ ขัดสนถึงที่สุด ไม่มีทรัพย์สมบัติติดตัว
สิบเบี้ยใกล้มือของหรือประโยชน์ที่ควรได้ก็เอาไว้ก่อน
สุกเอาเผากินทำลวก ๆ ทำพอเสร็จไปครั้ง ๆ หนึ่ง
เส้นผมบังภูเขาเรื่องง่าย ๆ แต่คิดไม่ออก เหมือนมีอะไรมาบังอยู่
สอนจระเข้ว่ายน้ำสอนผู้ที่รู้ดีอยู่แล้ว ย่อมไม่เกิดประโยชน์อันใด ทั้งอาจเป็นที่ขบขันของผู้รู้เห็นอีกด้วย
ใส่สาแหรกแขวนไว้ เลี้ยงดูอย่างพะเน้าพะนอไม่ต้องให้ทำอะไร
หมวด ห.-อ.
สำนวน สุภาษิตความหมาย
หงิมๆ หยิบชิ้นปลามันบุคลิกลักษณะเรียบร้อย แต่ความจริงฉลาด เลือกเอาดี ๆ ไปได้
หญ้าปากคอกสะดวก ง่าย ไม่มีอะไรยุ่งยาก
หนังหน้าไฟผู้ที่คอยรับหน้า รับความเดือดร้อนก่อนผู้อื่น
หนามยอกเอาหนามบ่งตอบโต้หรือแก้ด้วยวิธีการทำนองเดียวกัน
หน้าเนื้อใจเสือหน้าตาแสดงความเมตตา แต่ใจโหดเหี้ยม
หน้าสิ่วหน้าขวานอยู่ในระยะอันตราย เพราะอีกฝ่ายหนึ่งกำลังโกรธ
หน้าไหว้หลังหลอกต่อหน้าทำเป็นดี แต่พอลับหลังก็นินทา หรือหาทางทำร้าย, มีความหมายเดียงกับ ต่อหน้ามะพลับ ลับหลังตะโก
หมาในรางหญ้าคนที่หวงแหนสิ่งที่ตนเองกินหรือใช้ไม่ได้ แต่ไม่ยอมให้คนอื่นกินหรือใช้
หมาสองรางคนที่ทำตัวเข้าทั้ง 2 ฝ่ายที่เป็นศัตรูกัน โดยหวังประโยชน์เพื่อตน
หยิกเล็บเจ็บเนื้อเมื่อทำความเดือดร้อนให้แก่คนใกล้ชิด ก็จะมีผลกระทบถึงตัวผู้ทำหรือพวกพ้อง
หนีเสือปะจระเข้หนีอันตรายอย่างหนึ่งแล้วไปเจอกับอันตรายอีกอย่างหนึ่ง
หอกข้างแคร่คนใกล้ชิดที่จะคอยทำร้ายเมื่อใดก็ได้
หักด้ามพร้าด้วยเข่าหักโหมเอาด้วยกำลัง ใช้อำนาจบังคับเขา
หัวแก้วหัวแหวนเป็นที่รักใคร่เอ็นดูมาก
หัวมงกุฏ ท้ายมังกรไม่เข้ากัน ไม่กลมกลืนกัน
หัวหลักหัวตอบุคคลที่น้อยใจ เพราะคนอื่นมองข้ามความสำคัญ ไม่ยอมมาปรึกษา
เหยียบขี้ไก่ไม่ฝ่อหยิบหย่ง, ทำอะไรไม่จริงจัง, ไม่เอาการเอางาน
เหยียบเรือสองแคมทำทีเข้าด้วยทั้ง 2 ฝ่าย
หูผีจมูกมดไหวตัวทันเหตุการณ์ตลอด
หาเหาใส่หัวรนหาเรื่องเดือดร้อน รำคาญใส่ตน
อาภัพเหมือนปูนทำดีแต่มักถูกมองข้ามไปหรือไม่มีใครมองเห็น คล้ายในการกินหมาก จะต้องมีหมาก พลู ปูน 3 อย่างประกอบกัน แต่คนมักพูดว่า กินหมากกินพลู โดยมิได้พูดถึงปูนเลย จะพูดถึงบ้างก็เป็นไปในทางที่ไม่ดีว่า ปูนกัดปาก
อัฐยายซื้อขนมยายเอาทรัพย์จากผู้ปกครองหญิงที่จะขอแต่งงานด้วย มอบให้เป็นสินสอดทองหมั้นแก่ผู้ปกครองหญิงนั้นโดยสมรู้กัน, โดยปริยายหมายถึงการกระทำอย่างอื่นในทำนองเดียวกันนี้ เช่น เอาทรัพย์จากผู้ใดผู้หนึ่งซื้อหรือแลกสิ่งของอื่นของผู้นั้น
เออออ, เออออห่อหมกเห็นด้วย, พลอยเห็นตามไปด้วย, เช่น เขาก็เออออห่อหมกด้วย
เอามะพร้าวห้าวไปขายสวนแสดงความรู้หรืออวดรู้กับผู้ที่รู้เรื่องดีกว่า
เอาเนื้อหนูไปปะเนื้อช้างเอาทรัพย์หรือสิ่งของจากคนที่มีน้อยไปให้ผู้ที่มีมากกว่า
เอามือซุกหีบหาเรื่องเดือดร้อนหรือความลำบากใส่ตัวโดยใช่ที่
เอาไม้ซีกไปงัดไม้ซุงคัดค้านผู้มีอำนาจ ฐานะสูงกว่า หรือผู้ใหญ่กว่า มักจะล้มเหลว
เอาหูไปนา เอาตาไปไร่แสร้งทำเป็นไม่รู้ไม่เห็น ไม่รับรู้ในสิ่งที่เกิดขึ้น สำนวนนี้มักจะใช้เปรียบเทียบถึง บุคคลที่มีหน้าที่ต้องรับรู้ ต้องตัดสินใจในสิ่งที่เกิดขึ้นหรือเป็นอยู่ แต่เขาก็แกล้งทำเป็นไม่รู้ไม่เห็นเสีย

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น